Văn hóa ẩm thực Việt Nam – một nét đẹp không tuổi

Văn hóa ẩm thực Việt Nam được hình thành tự nhiên thông qua những hoạt động hàng ngày, văn hóa ẩm thực Việt Nam rất phong phú và đa dạng từ cách thức chế biến cho đến hương vị. Mỗi vùng miền lại có những món ăn đặc trưng riêng biệt không thể hòa lẫn trong văn hóa ẩm thực Việt Nam.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 1

Văn hóa ẩm thực Việt Nam hiểu để thương hơn

Ẩm thực Việt Nam là cách gọi của phương thức chế biến món ăn, nguyên lý pha trộn gia vị và những thói quen ăn uống nói chung của mọi người Việt trên đất nước Việt Nam. Tuy hầu như có ít nhiều có sự khác biệt, ẩm thực Việt Nam vẫn bao hàm ý nghĩa khái quát nhất để chỉ tất cả những món ăn phổ biến trong cộng đồng các dân tộc thiểu số nhưng đã tương đối phổ thông trong cộng đồng người Việt. Trong bài viết hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau khám phá văn hóa ẩm thực Việt Nam đa dạng thế nào nhé.

Miền Bắc

Nếu có dịp đi khắp Việt Nam, bạn sẽ nhận ra mỗi vùng miền đều có những nét đặc trưng riêng, không chỉ ở giọng nói, cách ứng xử mà còn cả về bản sắc văn hóa ẩm thực Việt Nam nói chung. Theo các chuyên gia, chính sự khác nhau về địa lý, khí hậu, văn hóa, dân tộc,… đã góp phần tạo nên những hương vị ẩm thực rất riêng cho mỗi nơi.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 2

Là nơi tổ tiên định cư lâu đời, gắn liền với văn hiến nên dễ dàng nhận ra người miền Bắc văn hóa trong ăn uống rất cầu kỳ và chuẩn mực trong ăn uống. Mỗi món ăn đều trở thành một phần trong văn hóa, không dễ dàng thay đổi, nhất là tại Hà Nội.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 3

Thanh đạm, tinh tế: Người miền Bắc chuộng các món ăn có vị thanh đạm, chú trọng vào hương vị tự nhiên của nguyên liệu và màu sắc. Họ thích thức ăn nhiều màu sắc bắt mắt để kích thích vị giác. Bên cạnh đó, các món ăn miền Bắc cũng được chế biến một cách cầu kỳ và tinh tế để làm nổi bật lên sức hấp dẫn của từng món.

Gia vị đi kèm: Để tăng thêm hương vị cho mỗi món ăn, người miền Bắc thường dùng một chút giấm hoặc chanh, tắc. Nước chấm quen thuộc của người miền Bắc chính là nước mắm loãng nguyên chất và mắm tôm.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 4

Các món ăn đặc trưng ở miền Bắc: Nhắc đến những món ăn nghe tên đã biết xuất xứ từ miền Bắc chính là phở Hà Nội, bún thang Hà Nội, thịt đông, xôi cốm vòng, chả giò, miến xào cua bể, bún chả Hà Nội, bánh tôm Hồ Tây, bún ốc,…
Ngoài những món ăn kể trên, các thức quà bánh ở miền Bắc như bánh cốm, mứt sấu, nem giấm, bánh đậu xanh,… cũng khiến thực khách ngất ngây.

Một số món ăn đặc sản ở miền Bắc

Miền Trung

Miền Trung nơi từng phải gánh chịu nhiều thiên tai hơn bất kì vùng đất nào trên đất nước Việt Nam. Vì nơi đây khan hiếm về sản vật nền ẩm thực miền Trung luôn gắn liền với nhiều món ăn có nguyên liệu chế biến đặc biệt. Chính vì vậy khi nhắc đến ẩm thực miền Trung là chúng ta nghĩ ngay đến những món ăn mang đậm chất quê hương, những món ăn gắn liền với cuộc sống con người nơi đây.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 5

Ẩm thực miền Trung tuy không đa dạng như ẩm thực phía Bắc, cũng không được phồn thực như ẩm thực phía Nam. Tuy nhiên, ẩm thực miền Trung luôn mang một chiều sâu riêng, mang đậm nét bản sắc của một vùng đất thanh lịch, nhẹ nhàng đặc trưng của văn hóa ẩm thực việt nam xưa và nay.

Ẩm thực miền Trung rất đặc sắc, không chỉ vậy đặc sản miền Trung cũng nhiều vô kể, mỗi vùng mỗi miền đều có những nét tinh tế riêng.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 6

Ẩm thực miền Trung: có vị đậm hơn, nồng độ mạnh. Tính đặc sắc thể hiện qua hương vị đặc biệt, nhiều món ăn cay và mặn. Màu sắc được phối trộn phong phú, rực rỡ, thiên về màu đỏ và nâu sậm. Ẩm thực miền Trung nổi tiếng với mắm tôm chua, các loại mắm ruốc. Đặc biệt, ẩm thực Huế do ảnh hưởng từ phong cách ẩm thực hoàng gia, cho nên rất cầu kỳ trong cách chế biến, trình bày nhiều màu sắc và số lượng các món ăn.

Ẩm thực miền Trung trong văn hóa ẩm thực Việt Nam được sáng tạo, làm nên từ chính sự gian khổ, nghèo khó của chính vùng đất khô cằn này, tuy nhiên các món ăn nơi đây vẫn mang hơi thở Việt và được lưu truyền ra cả mọi miền đất nước.  Vì vậy mà người miền Trung đã hình thành nên một vùng văn hóa ẩm thực miền Trung truyền thống vô cùng phong phú, đa dạng và đặc sắc.

Miền Nam

Do đặc điểm địa hình và sinh hoạt kinh tế, văn hóa Nam Bộ đã định hình nền văn minh sông nước, ở đó nguồn lương thực – thực phẩm chính là lúa, cá và rau quả kể cả các loại rau đồng, rau rừng.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 7

Từ sự phong phú, dư dật ấy mà trải suốt quá trình khai hoang dựng nghiệp, món ăn, thức uống hàng ngày của người Nam Bộ cho dù trong hoàn cảnh nào, thiếu thốn đạm bạc, hay đầy đủ ngỏa nguê, họ không thể không khám phá và sáng tạo nhiều phương thức nuôi trồng, đánh bắt để chế biến vô số miếng ngon một cách có bài bản từ những đặc sản của địa phương.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 8

Tất cả các món ăn Nam bộ đều mang phong cách của vùng sông nước phương Nam vốn rất hoang dã, hào phóng. Chỉ cần những nguyên liệu đơn sơ, bình dị là có thể tạo nên một phong thái riêng cho các món ăn của vùng đất này.

Ẩm thực Nam Bộ trong văn hóa ẩm thực Việt Nam nói chung đặc sắc ở chỗ nó được tạo ra từ hương vị ngọt ngào riêng bởi hơi đất miệt vườn mênh mông, vị ngọt sông rạch dâng tràn mùa lũ. Đó chính là “nguyên liệu” đầu tiên, chỉ có trong ẩm thực vùng châu thổ này, nơi đã trở thành “đất lành chim đậu”, mưa thuận gió hòa, ngày càng trù phú, phồn thịnh.

Nét nổi bật của các món ăn của vùng đất Nam Bộ là sự hào phóng và hoang dã, nó thể hiện qua bữa cơm hàng ngày, qua các món ăn chế biến từ động thực vật, côn trùng hoang dã. Ngoài ra, ẩm thực miền Nam còn chịu ảnh hưởng nhiều từ ẩm thực Trung Quốc, Campuchia, Thái Lan, có đặc điểm là thường gia thêm đường và hay sử dụng sữa dừa (nước cốt và nước dão của dừa).

Độc đáo trong văn hóa ăn uống Việt Nam

Giáo sư – tiến sĩ Trần Văn Khê đã đúc kết rằng người Việt không chỉ biết ăn “khoa học”, nghĩa là biết cân bằng âm dương, điều hòa hàn nhiệt, mà còn biết “ăn toàn diện” và “ăn dân chủ”. “Ăn toàn diện” là ăn bằng cả 5 giác quan.

Trước hết là ăn bằng mắt: thức ăn phải trình bày cho đẹp, có nhiều màu sắc hấp dẫn; rồi đến ăn bằng mũi: mùi thơm dậy lên từ cả thức ăn và nước chấm. Rồi răng chạm vào thức ăn khi thì mềm như sợi bún, lúc lại dai như thịt luộc hay giòn như giá, sứa.

Người Việt ăn cả “bằng tai”. Thật thú vị khi nghe tiếng “rôm rốp” giòn tan của bánh đa, bánh phồng tôm hay cà pháo muối, thậm chí còn “nghe từ bên trong” là tiếng lục cục của viên lạc rang, sau cùng ta mới thưởng thức món ăn và mùi vị bằng lưỡi.

Tất cả món ăn đều dọn sẵn lên bàn cùng một lúc. Bản thân mỗi người phải biết, thận trọng trong khi ăn “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, hay “ăn phải nhai, nói phải nghĩ”.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 9

Cả gia đình quây quần bên mâm cơm, ai thích ăn gì gắp nấy, nhiều ít tùy, không bị “ép” phải ăn món mình không thích. Tính cộng đồng thể hiện rất rõ trong ẩm thực Việt Nam, bao giờ trong bữa cơm cũng có chén nước mắm chấm chung hoặc múc riêng ra từng chén nhỏ. Và tất cả cùng chấm chung chén nước mắm, ăn chung một bát canh. Cách ăn uống của người Việt còn mang tính tình cảm, hiếu khách.

Văn hóa ẩm thực Việt Nam - một nét đẹp không tuổi 10

Trước khi ăn, con cháu phải mời ông bà, bố mẹ, người lớn tuổi hơn và mời khách. Điều này vừa thể hiện sự xã giao lịch thiệp vừa thể hiện mối quan tâm trân trọng với người cùng ăn. Vì người ăn muốn ăn toàn diện, nên nghệ thuật nấu nướng phải làm vừa lòng người ăn, thỏa mãn cả 5 giác quan.

Vài nét thú vị trong mâm cơm ngày Tết của người Việt

Qua bài viết về văn hóa ẩm thực Việt Nam hy vọng rằng các bạn đã hiểu hơn về phong tục cũng như cách ăn uống từ xưa của dân tộc ta. Nét truyền thống văn hóa ấy sẽ không bao giờ mất đi và những người trẻ sẽ duy trì những nét đẹp ấy, hẹn gặp lại các bạn trong những bài viết tiếp theo.

Theo Phụ Nữ Mới

Facebook Comments